Indexatie van pensioen

Wat is indexatie?

Pensioenindexatie houdt in dat de pensioenuitkeringen stijgen. Zolang je nog niet pensioengerechtigd bent, lijkt dat niet belangrijk. Maar het leven wordt wel nu al duurder. En dat betekent dat tegen de tijd dat je wel recht hebt op je pensioen, er voldoende inkomen moet zijn om de rekeningen te kunnen betalen. Anders zou je een pensioen ontvangen dat hoort bij een prijspeil van 30 jaar geleden. Daardoor kun je een flink tekort krijgen. Om deze reden proberen de pensioenfondsen zoveel mogelijk mee te bewegen met de inflatie. Stel je voor: de prijzen in Nederland zijn in een jaar tijd met 3 procent omhoog gegaan. Dan probeert het pensioenfonds ervoor te zorgen dat je ook 3 procent meer pensioen erbij krijgt.

Toch gebeurt dit niet ieder jaar. Pensioenfondsen moeten genoeg geld in kas hebben om iedereen die pensioengerechtigd is uit te betalen. Daarom wordt er gewerkt met een dekkingsgraad. Blijkt de dekkingsgraad onder de 100 procent te liggen, dan moet een pensioenfonds bezuinigen om ervoor te zorgen dat iedereen voldoende pensioen krijgt. Indexeren zal dan niet lukken, omdat de kosten daardoor juist stijgen. Om deze reden besluiten pensioenfondsen soms om maar een beetje of helemaal niet te indexeren.

Belang van indexatie

Het indexeren van pensioenen is belangrijk, omdat je op deze manier voldoende inkomen hebt tegen de tijd dat je met pensioen mag. Ons pensioenstelsel is opgebouwd met drie pijlers. De eerste pijler is de AOW. Deze krijg je van de overheid. Dit is een vaste uitkering die iedereen die in Nederland woont en werkt (en dus premie heeft afgedragen) krijgt. Daarnaast bouw je een pensioen op bij je werkgever als je in loondienst bent. De werkgever is vaak aangesloten bij een pensioenfonds en draagt dus een deel van je loon af. Op die manier bouw je een pensioen op.

Maar wat gebeurt er als ieder jaar de prijzen stijgen? Denk bijvoorbeeld aan de prijzen van boodschappen, van brandstof of de vaste lasten zoals een energiecontract of zorgverzekering? Dan is het belangrijk dat je pensioen meestijgt. Pensioenfondsen zijn niet verplicht om dit te doen. Er is daardoor een kans dat je aan het einde van je werkende leven minder pensioen hebt opgebouwd dan de inflatiecorrectie. Dit betekent dat je daardoor geld te kort zal komen om precies op dezelfde manier te leven als je deed toen je nog werkte. Het belang van indexatie is dus groot. Zou een pensioenfonds nooit indexeren, dan zou je het inkomen van 30 of 40 jaar geleden ontvangen.

Pensioenfondsen mogen overigens niet zomaar indexeren. Dat mag alleen als de dekkingsgraad voldoende is. Maar in de praktijk blijkt dat pensioenfondsen vaak niet voldoende dekking hebben om iedereen die recht heeft op een pensioen, straks ook uit te kunnen betalen. Daarom is er sinds juni 2019 een nieuw pensioenakkoord. Vanaf 1 juli 2023 maken de meeste pensioenfondsen gebruik van nieuwe regels. Als een pensioenfonds nog niet is overgestapt, is indexeren vaak erg lastig. Met de soepele regels is het een stuk gemakkelijker. Het bestuur van een pensioenfonds moet dus steeds de belangen van deelnemers, werkenden en mensen die al een pensioen ontvangen, tegen elkaar afwegen.

Hoe pensioen wordt geïndexeerd

Het is belangrijk dat pensioenfondsen eens in de zoveel tijd indexeren. Dit kan alleen als de dekkingsgraad voldoende is. Zie het als volgt: stel je hebt 120 euro in je portemonnee. Maar je hebt 100 euro nodig om je vriend terug te kunnen betalen. Dan heb je dus 20 euro over, wat betekent dat je dekkingsgraad 120 procent is. Met deze 20 euro kun je besluiten om alvast wat geld opzij te leggen, voor het geval je boodschappen duurder worden.

Pensioenfondsen werken op dezelfde manier, maar dan met veel grotere bedragen. Met de vrijgekomen 20 euro kun je indexeren. Een pensioenfonds mag indexeren als het een dekkingsgraad van ten minste 110 procent heeft.

Stel: je moet iemand volgend jaar 100 euro betalen. Hoeveel geld moet je dan op zak hebben, zodat je zeker weet dat je diegene volgend jaar terug kan betalen? Als je met iemand een risicovrije rente hebt afgesproken van 3 procent, dan heb je aan 97 euro genoeg. Anders moet je minimaal 100 euro in je portemonnee houden. Hoe lager de rente, hoe meer geld je nodig hebt om iemand terug te betalen. Bij pensioenfondsen werkt dit net zo.

Om te bepalen hoeveel de pensioenen moeten worden geïndexeerd, kijkt het pensioenfonds naar de inflatie. Dit is een percentage dat weergeeft hoeveel duurder producten en diensten zijn geworden in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Veel pensioenfondsen proberen daarom zo vaak mogelijk te indexeren. Dat kan alleen als er voldoende dekking is. Je kunt immers niet uitgeven wat je niet hebt.

Invloed indexatie op koopkracht

Indexatie heeft gevolgen voor de koopkracht van je pensioen. Pensioenfondsen proberen zo vaak mogelijk te indexeren. Op die manier kun je - als je straks met pensioen gaat - hetzelfde blijven kopen als je nu doet. Je hoeft dus weinig aan je levensstijl te veranderen. Maar als de inflatie wel stijgt, terwijl je pensioen niet mee indexeert, daalt de koopkracht van je pensioen. Dit betekent dat je minder geld overhoudt om van te leven. Wordt een pensioen geïndexeerd, dan is afhankelijk van de indexatie of je er ook echt geld bij krijgt. Is de inflatie 3 procent, maar krijg je er maar 2 procent bij? Dan kom je nog steeds 1 procentpunt te kort als je straks met pensioen gaat. Daarom is het belangrijk je pensioen regelmatig in de gaten te houden en indien nodig aan te vullen met een aanvullend pensioen, zoals belegging of lijfrente.