Wat is het verschil tussen pensioensparen en pensioenbeleggen?

Wil je zelf een aanvullend pensioen opbouwen of ben je zzp’er? In het laatste geval moet je zelf een pensioen opbouwen. Dit kun je op verschillende manieren doen. Bijvoorbeeld door te kiezen voor pensioensparen of pensioenbeleggen. Toch zijn beide manieren van een pensioen opbouwen niet hetzelfde. Om deze reden is het goed het verschil te kennen tussen pensioensparen en pensioenbeleggen. Bij pensioensparen zet je elke maand geld opzij op een speciale spaarrekening. Het geld staat vast en kan niet zomaar worden vrijgegeven. Pensioensparen wordt niet belegd en kent dus een beperkt rendement. Bij pensioenbeleggen leg je maandelijks een inleg in, in een beleggingsportefeuille. Het risico wordt vaak afgebouwd als je ouder wordt. Ook dit pensioen kun je niet laten uitkeren. Bij pensioensparen heb je minder rendement, maar bij pensioenbeleggen loop je het risico om je inleg kwijt te raken.

Definitie pensioensparen

Wanneer je gaat pensioensparen, houdt dat in dat je elke maand geld opzij zet op een speciale spaarrekening. Het grote verschil met een normale rekening, is dat het geld vast staat. Je kunt er dus niet tussentijds bij om het uit te geven aan andere zaken dan je pensioen. Pas als je je AOW-leeftijd bereikt, komt het geld vrij. Heb je jaarruimte of reserveringsruimte (of een pensioengat) dan kun je het bedrag dat je op de pensioenspaarrekening stort aftrekken van de belasting.Bouw je niet genoeg geld op in pijler 1 (het basispensioen, ook wel ‘AOW’ genoemd), dan is het nuttig om aan pensioensparen te beginnen. Je kunt het zien als een speciaal financieel product met belastingvoordeel, geheel bedoeld om je pensioen aan te vullen.Ga je pensioensparen, dan is het goed om te weten dat er twee fases zijn: de opbouwfase en de uitkeerfase. Bij de opbouwfase stort je eenmalig geld of voeg je regelmatig geld toe. Je krijgt daar rente over. Je hebt dan keuze uit een vaste rente of een variabele rente. Je krijgt deze rente over de hele looptijd.Wanneer je het geld op je aanvullende pensioenspaarrekening wilt laten uitkeren, gelden daar bepaalde belastingregels voor. Om te weten wat voor jou het voordeligst is, kun je het best in gesprek gaan met een financieel adviseur. 

Definitie pensioenbeleggen

De naam zegt het al: bij pensioenbeleggen beleg je voor je pensioen. Dit doe je helemaal zelf. Je bouwt extra vermogen op door te beleggen, zodat je je AOW en pensioen kunt aanvullen. Meestal gebeurt dit via een geblokkeerde beleggingsrekening. We noemen dit vaak een bankspaarrekening of een lijfrenterekening.Door te beleggen in aandelen, obligaties of beleggingsfondsen kan het ingelegde geld meer waar worden. De extra waarde die je verdient, kun je inzetten voor je pensioen. Je bouwt het pensioen op in box 1. Daardoor profiteer je van belastingvoordeel. Daar staan natuurlijk wel een paar voorwaarden tegenover.

Voor- en nadelen pensioensparen en pensioenbeleggen

Het is goed om te weten dat je wel inkomstenbelasting betaalt als je je opgebouwde pensioen (periodiek) laat uitkeren. Het voordeel daarvan is dat je vanaf je AOW-leeftijd waarschijnlijk onder een lager belastingtarief betaalt. Daardoor betaal je op langere termijn flink minder belasting.

Risico's pensioenbeleggen

Zoals bij elke vorm van beleggen zijn er ook bij pensioenbeleggen allerlei risico’s en kosten waar je rekening mee moet houden. Allereerst kan de waarde van je beleggingen stijgen en dalen. Daardoor kun je ook een deel van je inleg verliezen. Er zit dus een kans in dat je uiteindelijk minder geld voor je pensioen hebt dan wat je voor ogen had.Beleg je in andere muntsoorten dan de euro, dan kan de koers van de andere munteenheid dalen ten opzichte van de euro. Dat heeft een negatieve invloed op de waarde van je beleggingen.  Bovendien kunnen beleggingen tijdelijk niet verhandelbaar zijn, omdat er geen vraag naar is. Daarnaast kunnen beleggingen bij verkoop een lagere prijs opleveren dan je had verwacht.Houd er rekening mee dat je op de beurs geld verliest als er ecologische, sociale of geopolitieke ontwikkelingen zijn. Oorlogen kunnen bijvoorbeeld zorgen voor een flinke daling van de waarde van je beleggingen.Toch is pensioenbeleggen populair, omdat er ook een grote kans is dat je beleggingen meer waard worden. Heb je zelf geen verstand van beleggen, dan is het de moeite waard om dit uit te laten besteden aan een partij die wel weet hoe het in elkaar steekt. Bijvoorbeeld door lid te worden van een pensioenfonds.

Rendement pensioensparen en pensioenbeleggen

Pensioensparen en pensioenbeleggen hebben allebei hun eigen voordelen en nadelen. Het rendement is daar één van. Als je spaart, krijg je alleen maar de rente op je spaarrekening. Echt sprake van rendement is er dan eigenlijk niet. Je weet welk percentage je geld meer waard zal worden, en het kan best een tijdje duren voordat je op een acceptabel niveau zit.Het verwachte rendement is bij pensioenbeleggen hoger dan bij pesioensparen. Op de langere termijn neemt de kans op een goed rendement toe. Daar kun je van profiteren als je minimaal vijf jaar gaat beleggen voor je pensioen. Hoe langer je belegt, hoe beter het is. Daarentegen loop je ook meer risico: je kunt je inleg of een deel van je geld verliezen.Het meeste rendement heb je, als je niet aan het geld komt dat je hebt opgebouwd. Daarom is het een goed idee je geld vast te zetten op een spaarrekening of op een beleggingsrekening. Dan kun je er pas bij als je met pensioen gaat, en heb je al het rendement dat je mogelijk kon opbouwen, ook daadwerkelijk opgebouwd.

Drie scenario’s

Als je belegt of spaart, zijn er drie scenario’s mogelijk: een slecht, een gemiddeld en een goed scenario. Hoe dat zit, leggen we je graag uit:

• Slecht scenario: het verwachte resultaat als alles tegenzit. Je hebt dan ongeveer 10% kans op een lager eindbedrag;

• Gemiddeld scenario: het gaat niet goed, maar ook niet slecht. Als alles gaat zoals normaal, dan heb je ongeveer 50% kans op een hoger of een lager eindbedrag;

• Goed scenario: het zit mee op de beurs. Je hebt ongeveer 10% meer kans op een hoger eindbedrag.

Pensioensparen of pensioenbeleggen: wat past bij mij?

Misschien weet je niet goed wat je nu moet kiezen. Kies je voor meer rendement en neem je de risico’s geld te verliezen voor lief? Of kies je voor zekerheid, maar weet je dat je misschien geld laat liggen? Of je beter kunt pensioensparen of pensioenbeleggen, hangt af van je persoonlijke situatie. Als leidraad vertellen we graag wanneer je het best voor welke mogelijkheid kunt kiezen:

Pensioenbeleggen is geschikt voor jou als je kunt profiteren van de voordelen van beleggen op de lange termijn. Je vindt het geen probleem om 5 jaar lang (en het liefst nog langer) door te zetten. Hiervoor moet je wel goed tegen de schommelingen op de beurs kunnen. Het is ook alleen geschikt als je genoeg weet over de risico’s van beleggen in mixfondsen.Deze manier van pensioen opbouwen is niet geschikt voor je als je het geld later nodig hebt voor levensonderhoud, zoals je vaste lasten en boodschappen. Ook als je voor een periode korter dan 5 jaar pensioenkapitaal wilt opbouwen, is dit niet de beste optie. Je kunt beter ook niet kiezen voor pensioenbeleggen als je een hoog beleggingsrisico wilt lopen, in de laatste vijf jaar voordat je met pensioen gaat.Je kunt het best voor pensioensparen kiezen als je binnen 5 jaar je uitkeringen wilt starten. Gebruik je je pensioenuitkeringen voor levensonderhoud, zoals vaste lasten en boodschappen, dan is pensioensparen een goed idee. Hiermee loop je ook niet het risico geld te verliezen, er is namelijk geen beleggingsrisico.Kies je voor pensioensparen, dan moet je er wel genoegen mee nemen dat je misschien geld laat liggen. Je vindt het geen probleem dat het verwachte rendement lager zal zijn dan bij pensioensparen. 

Wil en kun je risico nemen om een hoger verwacht rendement te halen? Dan is pensioensparen niet de meest geschikte keuze voor jou. Dan is pensioenbeleggen juist een beter idee.

Zowel pensioenbeleggen als pensioensparen

Misschien wil je helemaal niet kiezen tussen pensioenbeleggen. In Nederland zijn er geen regels die stellen dat je niet én mag pensioenbeleggen én pensioensparen. Sterker: sommige banken bieden dat zelfs aan, en noemen het ‘gespreid beleggen’. Je spaart dan, maar belegt ondertussen ook. Dat is handig als één van beiden even niet zo lekker loopt. Zo krijg je toch nog wat geld voor later binnen.Het nadeel is dan wel weer dat je waarschijnlijk voor hogere kosten staat, elke maand. Je moet immers voor twee mogelijkheden een inleg doen. Maar kun je het geld missen, of is het je de moeite waard om nu wat soberder te leven, zodat je straks comfortabel kunt leven, dan is dit een valide optie.